9 Mayıs 2018 Çarşamba

Salâh Birsel- Hacivat Günlüğü



25 Aralık 1975:
15 gün önce İstanbul’da Ferit Edgü ile görüştüm. Edgü yeni kurduğu “Ada Yayınları” için günlüğümü istedi.
“Hemen getir basayım.”
Birkaç gündür günlüğümü gözden geçiriyorum. Yılın bu son günlerinde de defterimi boyuna dolduruyorum. Sağol Edgü! Sel olmasaydın belki şu satırları yazmayacaktım.

Salâh Birsel’in Hacivat Günlüğü, 1982 yılında Ada Yayınları’ndan basıldıktan yıllar sonra tekrar okurunun karşısında. Sel Yayıncılıktan gelen iyi haberle birlikte denemelerinden bildiğim Salâh Birsel’i okumak çok şenlikli. Özellikle de şimdiki edebiyat ortamımızın bayatladığından, yalana dolana dayalılığından söz ediliyorsa, hâlâ güncelliğini koruyan Hacivat Günlüğü’nü okuduğumuzda kendimizi şanslı hissedebilir, yalnız hissetmeyebiliriz.

Yazarın günlük yazmaya Delacroix’nın Günlük’ünü çevirirken heves ettiğini öğrendiğimiz Hacivat Günlüğü’nde şu not düşülmüş 1974’te,

Benim bütün paramı kitaplara yatırışım, siz buna hastalık diyebilirsiniz, onlara çokça inanışımdandır.

Yazdığı gibi çokça da kitaptan, filmden ve tiyatro oyunlarından da bahsettiği Hacivat Günlüğü iki bölümden oluşmuş: Hacivat Yılları (1949-1956) ve Kuşları Örtünmek (1972-1975). Günlüklere verilen adın yazdıklarıyla bir ilgisinin olmadığını da Birsel’in notlarından anlıyoruz. Günlüğüne düştüğü şu cümleler var olan yayın dünyamız için mi söylenmiş acaba?

24 Kasım 1949
Doğrusu edebiyat alanında gerçek adına konuşanlar o kadar azaldı, gerçek dediğimiz ışık yalanla dolanla o kadar bezendi ki her aydının ya da aydın olmak düşüncesini güdenin ortaya atılıp bir şeyler yapması ya da yapmak üzere didinmesi kaçınılmaz.

Sanat, politika ve edebi yazıların olduğu bu kitap şimdiki yazarlara, ahkam kesmemekle birlikte, ahlak dersi vermeye değer. Yazar tayfası okuyup edep nedir öğrenebilir desem iddialı mı olur?

10 Mart 1952
Son yıllarda, dergilerde, iyi şiirlere rastlamak bir hayli güçleşti. Bunun nedenini kestirmek oldukça kolay: Bir kez, şairlerimiz, ucuz edebiyat yapmayı, nedense, moda haline getirdiler. Sonra dergi çıkaranların yani dergicilerin, öyle şiirmiş, sağlam şiirmiş, buna pek aldırdıkları yok. Dergide yer dolsun da, ne olursa olsun diyorlar.

Yakın zamanda çıkan bir öykü kitabında bolca küfür vardı. Evet, diyelim ki yazarın ağzı pis ne var bunda kendini mi sansürlesin. Bana kalırsa küfür etmek, olsa olsa usta bir yazardan okunabilir.

25 Aralık 1952
Şimdilerde genç yazarlar, beğenilmenin, geçer akçe yazı düzmenin yolunu eserlerine bol bol küfür doldurmakta bulunuyorlar.

Sivri dilli Salâh Birsel döneminin edebiyat çevrelerince kibirli bulunur. Gelin buna doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar diyelim.

19 Haziran 1953
Büyüklenmek! Bunu hayatımda hiç yapmadım. Ama kendi içime, kendi dünyama kapanmış bir insan oluşum, beni, çoğu zaman, bu türlü bir kişi diye tanıtmıştır.

Günlüğünü okurken Salâh Birsel’in çokça evinden dışarı çıkmayan her gün okumadan edemeyen bir aydın olarak düşündüm. Sevgili Jale hanımla olan şu detayı da çok sevdim,

19 Mayıs 1972
Gece Jale ile bezik oynadık. Her vakitki gibi yenildim.

Günlükler kurmaca mıdır hakikati ne derece yansıtır?

10 Haziran 1972
Kalbimde bir çarpıntıyla üç buçukta uyandım. Bir saat sonra da kalktım. Bugüne değin ölmekten hiç korkmadım. Ölmekten korkmam, ölülerden korkarım.

Salâh Birsel’in Hacivat Günlüğü’nde geçen bazı kitaplar:
Andre Gide- Seçme Yazılar, Andre Gide- Tehlikeli Alâkalar, Goethe- Şiir ve Gerçek, Bekir Sıtkı- Ayrı Dünya ve Talkınla Salkım, Rousseau- Yeni Heloise, Alphonse Daudet- Değirmenimden Mektuplar, Flaubert- Madam Bovary ve Education Sentimentale, Gerard de Nerval- Doğu Yolculuğu, Alexis Carrel- Yaşam Üzerine Düşünceler, Hüseyin Rahmi Gürpınar- Ben Deli Miyim?/ Metres/ Şıpsevdi, Samim Kocagöz- Sam Amca, Aldous Huxley- Cesur Yeni Dünya, Orhan Kemal- Bereketli Toprakları Üzerinde, Oktay Akbal- Garipler Sokağı, Abdülhak Şinasi Hisar- Boğaziçi Yalıları, La Rochefoucauld- Özdeyişler, Mario Puzo- Baba, Henry David Thoreau- Walden, Refik Ahmet Sevengil- İstanbul Nasıl Eğleniyordu?, Halit Ziya Uşaklıgil- Kırk Yıl, Henry Miller- Yengeç Dönencesi/ Sexus/ Big Sur ve Jerome Bosch’un Portakalları, Ahmet Rasim- Muharrir, Şair, Edip, J. Luis Borges & Margarita Guerrero- Masalsı Hayvanbilim El Kitabı, Jack Kerouac- Yolda, Simone de Beauvoir- Her Hesaptan Sonra, Ahmet Rasim- Şehir Mektupları, Jery Stefan Stawinski- Bencil, Malaparte- Kaputt, Julien Green- Moira, Adalet Ağaoğlu- Ölmeye Yatmak, Ahmet Rasim- Gülüp Ağladıklarım, Yaşar Kemal- Demirciler Çarşısı Cinayeti, İsmail Habip- Avrupa Edebiyatı ve Biz, Melih Cevdet Anday- Gizli Emir, Rabelais- Gargantua,  

Salâh Birsel, Hacivat Günlüğü, Sel Yayıncılık, 1.bs 2018, 286 sayfa

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder